رد کردن لینک ها

تحلیل روانشناختی از شخصیت شبث بن ربعی در واقعه عاشورا

 

✍️ شبث‌ درون خود را بشناس!

 

به مناسبت ایام محرم خوب است از منظر روان‌شناختی به جریانات عاشورا نگاهی بیندازیم، به افراد، رویدادها و … .

 

از جمله مواردی که خوب است مورد توجه قرار گیرد تحلیل روان‌شناختی شخصیت افراد حاضر در این جریان است؛ هم افرادی که تأثیر مثبت در حادثه‌ی کربلا داشته‌اند، و هم کسانی که تأثیر منفی داشته‌اند. این‌ها را بیاییم، بررسی شخصیتی بکنیم که چه تیپ شخصیتی داشته‌اند؟

❌ مثلاً افرادی که نقش‌های منفی داشته‌اند، سردمداران را بررسی کنیم که آیا به لحاظ روانی انسان‌های سالمی بوده‌اند یا نه و اگر نبوده‌اند، چه مشکل روانی داشته‌اند؟

✅ این شیوه را برخی از روان‌شناسان سرشناس در دنیا داشته‌اند (مثل گردون آلپورت یا آبراهام مزلو) که از روی زندگی‌نامه افراد، شروع به تحلیل شخصیت افراد کرده‌اند، بی‌آنکه آن‌ها را از نزدیک دیده باشند.

✅ تحلیل شخصیت افراد در گذشته، زمانی برای ما فایده دارد که ما به سنت (یا قانونی) به نام #عبرت اعتقاد داشته باشیم. عبرت از «عبور» کردن می‌آید، عبور از گذشته به حال، «عبور دادن رویدادهای مشابه و علل آن‌ها از گذشته به حال؛ جهت تصمیم‌گیری در زمان حال».

⬅️ یعنی وقتی با شنیدن ویژگی‌های شخصیتی یک فرد در گذشته اگر صرفاً شما به خود بگویید «عجب! چه شخصیتی داشته؟!» این استفاده از سنت عبرت نیست؛ امّا اگر انگیزه این را یافتید که از خود سوال کنید چه عواملی باعث شده، فرد چنین شخصیتی پیدا کرده و در ذهن خود در زندگی فردی‌تان هم مروری انجام دادید، احتمالاً این اولین حرکت‌های شما در فرآیند عبرت‌گیری است. بگذریم!

 

 ? یکی از سردمداران جریان مقابل امام حسین ع شبث بن ربعی است؛ بیشتر شما با اسم این فرد در فیلم «مختارنامه» آشنا شده‌اید.

 

 

? به نظر من، شبث بن ربعی مبتلا به اختلال شخصیت مرزی: Borderline_personality_disorder» بوده.

? این فرد اصلاً موضع ثابتی ندارد در طول زندگی، و  هیچ رقم نمی‌شود  بر رویش حساب باز کرد!

 

?شبث در زمان پیامبر (صلّی الله علیه و آله) حدوداً 30 ساله بود، از آخرین طایفه‌ای است که به پیامبر ایمان آوردند (بنی تمیم).

?بعداز رحلت پیامبر(ص) از دین برمی‌گردد و تابع یک زن می‌شود که ادعای پیامبری کرده است و در واقع می‌شود سخنگوی آن زن!

?جناب ابوبکر که خلیفه می‌شود، این بار، جزو مدافعان حضرت علی علیه السلام می‌شود و مقابل ابوبکر می ایستد!

?جریان جنگ صفین که به پا می‌شود در لشکر امام علی ع برعلیه معاویه شمشیر می‌کشد و حتی نماینده می‌شود و می‌رود سراغ معاویه که او را متقاعد کند دست از دشمنی با امام علی ع بردارد.

?امّا بعد از صفین در نهروان به خوارج ملحق می‌شود!

?بعداز شهادت حضرت علی ع دشمن امام حسن علیه السلام می‌شود و بعد به کوفه می‌رود.

?سن زیادی داشته و جزو بزرگان کوفه محسوب می‌شده است.

?در کوفه تغییر موضع می‌دهد، به امام حسین علیه السلام نامه می‌نویسد که بیا به کوفه، ما نیاز به رهبر داریم؛

?امّا شوربختانه در کربلا در مقابل امام حسین ع شمشیر می‌کشد!

این چه جور شخصیتی دارد که هیچ ثباتی در وجودش نیست؟!

?این شخصی است که امام حسین ع در کربلا، در اولین خطبه‌هایش او را خطاب قرار می‌دهد، با این جملات:

 «یا شَبَثَ بْنَ رَبَعی، وَ یا حَجّارَ بْنَ أَبْجَر، وَ یا …، أَلَمْ تَکْتُبُوا اِلَىَّ: «أَنْ قَدْ أَیْنَعَتِ الثـِّمَارُ وَ اخْضَرَّ الْجَنابُ، وَ طَمَّتِ الْجِمامُ وَ إِنَّما تُقْدِمُ عَلى جُنْد لَکَ مُجَنَّدٌ، فَاَقْبِلْ؟!:

اى شبث بن ربعى! اى حجّار بن ابجر! اى … آیا شما براى من نامه ننوشتید که درختان ما ثمر داده است و باغ ها سرسبز شده و چاه‌ها پرآب گشته و تو در سرزمینى پا مى‌گذارى که لشکرى آراسته و انبوه در خدمت تو است، پس به سوى ما بیا!

امّا شبث انکار کرد که من نامه‌ای ننوشتم! ?

 

?بعد از شهادت امام حسین ع به کوفه می‌آید و به شکرانه شهادت امام حسین ع یک مسجد بنا می‌کند!

?بعد قیام مختار شکل می‌گیرد و تا مدتی در لشکر ابن زیاد است و وقتی می‌بیند مختار قوی شده است به مختار ملحق می‌شود.

?بعد که می بیند که مختار در حال شکست است به لشکر مصعب بن زبیر ملحق می‌شود.

?طبق نقل دوم در تاریخ بعد که زبیریان شکست می‌خورند، به مروانیان (عبدالملک مروان) ملحق می‌شود.

به نوشته تاریخ، بیش از 100 سال هم عمر کرده است.

⬅️ این جور انسان‌ها کسانی هستند که ثبات در عقیده و هدف در زندگی نداشته‌اند و همیشه به دیگران هم آسیب زده‌اند.

اگر در دین بوده‌اند به باور افراد ضربه زده‌اند، و اگر در سیاست بوده‌اند، به حکومت‌ها آسیب زده‌اند.

 

جالب است که افراد مبتلا به اختلال شخصیت معمولاً نمی‌پذیرند که اختلال دارند؛ همه را بیمار می‌دانند؛ غیر از خود را!

 

⬅️ امروزه تحقیقات علمی؛ و با همین شیوه تحلیل زندگینامه‌ای و مصاحبه با افراد نزدیک؛ نشان داده امثال #صدام، #هیتلر، و #قذافی دچار چند نوع اختلال شخصیت بوده‌اند!

 

? باقی ماندن در تردیدها به‌خصوص تردید در باورها و نگرش‌های دینی (به‌عنوان یکی از شکل دهنده‌های اصلی شخصیت افراد) شاید سر از بی‌ثباتی‌ها و شخصیت مرزی‌ها در بیاورد؛

به تعبیر #شهید_مطهری (ره) «شک گذرگاه خوبی است امّا اقامتگاه خوبی نیست!»؛

موفق باشید

 

حجت الاسلام و المسلمین دکتر حمید رفیعی هنر

به گفتگو بپیوندید

بازگشت به بالای صفحه