کانال انجمن روانشناسی اسلامی در پیام رسان سروش: @islamicpa یا sapp.ir/islamicpa

بررسی تجربی مراحل تحول ایمان به خدا در کودکی و نوجوانی

    ارائه دهنده: مجتبی حیدری
    اسفند 1395

    متن حاضر گزارشی از کرسی علمی ترویجی انجمن روان‌شناسی اسلامی در اسفندماه 1395 است که با موضوع "بررسی تجربی مراحل تحول ایمان به خدا در کودکی و نوجوانی" توسط حجت الاسلام و المسلمین دکتر مجتبی حیدری و با نقد حجت الاسلام دکتر محمدصادق موسوی نسب برگزار گردید.

    خلاصه نشستدر ابتدای جلسه، دکتر حیدری به ارائه و توصیف پژوهش انجام گرفته توسط اینجانب در زمینه مراحل تحول ایمان به خدا در دوره کودکی و نوجوانی (با استفاده از پاورپوینت و توضیح اسلایدها) پرداختند؛ به این صورت که:

    پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین مراحل تحوّل ایمان به خدا در کودکان و نوجوانان مسلمان ایرانی انجام گرفت. مبانی نظری این پژوهش، پیش‌تر توسط محمود نوذری (1389) مورد بررسی قرار گرفته و سه مؤلفه ایمان شامل شناخت ایمانی، عاطفه ایمانی و التزام ایمانی به دست آمده و تلاش شده بود عناصر این مؤلفه‌ها مورد کنکاش قرار گیرد. در پژوهش حاضر تلاش گردید یافته‌های نظری نوذری مورد آزمون تجربی قرار گیرد.

    گروه نمونه شامل 198 دانش‌آموزان دختر و پسر 7 تا 17 ساله مدارس شهر قم بود که بر اساس روش نمونه‌برداری طبقه‌ای انتخاب شدند. داده‌ها بر پایه روش بالینی و از طریق مصاحبه انفرادی نیمه‌ساخت‌یافته، گردآوری و توسط پنج متخصص روان‌شناسی و علوم ‌حوزوی ارزیابی و نمره‌گذاری و با استفاده از تحلیل محتوا، تحلیل واریانس یک و چند راهه و مشخصه‌های آماری توصیفی تحلیل شد. همچنین تحلیل عاملی تأییدی نشان داد که مؤلفه شناخت ایمانی را می‌توان به دو مؤلفه مجزای «شناخت خدا» و «شناخت نظام معنایی» تقسیم نمود. بدین ترتیب، مؤلفه‌های مورد سنجش به چهار مؤلفه افزایش یافت.

    نتایج تحلیل‌های آماری نشان داد که مفهوم کلی ایمان به خدا را می‌توان در چهار مرحله تحولی ایمان حسی نامتمایز، ایمان مفهومی آموخته‌شده، ایمان انتزاعی ابتدایی و ایمان انتزاعی کامل، متناظر بر چهار گروه‌ 7 - 8، 9 - 11، 12 - 13 و 14 - 17 سال طبقه‌بندی کرد. گروه‌بندی سنی مؤلفه‌های چهارگانه ایمان به خدا شامل شناخت خدا 7 - 8، 9 - 11، 12 - 14 و 15 - 17 سال، شناخت نظام معنایی 7 - 8، 9 - 11، 12 - 13 و 14 - 17 سال، عاطفه ایمانی7 - 8، 9 - 11، 12 - 13 و 14 - 17 و التزام ایمانی 7 - 9، 10 - 12، 13 - 14 و 15 - 17 به دست آمد. محاسبه تفاوت بین دو جنس در زمینه ایمان به خدا و مؤلفه‌های آن نشان داد که تنها در مؤلفه عاطفه ایمانی، دختران به گونه معناداری نمره بیشتر از پسران به دست آوردند. یافته‌‌ها بیانگر تفاوت‌های مفهومی و تحولی ایمان به خدا در کودکان و نوجوانان ایرانی در مقایسه با نظام‌های تحولی مشابه در مبانی نظری روان‌شناسی بود.

    پس از اتمام ارائه تحقیق، ناقد نشست، آقای دکتر موسوی‌نسب، به بیان یک سری نکات درباره تحقیق پرداختند و اشکال‌هایی در زمینه مبانی نظری تحقیق و عدم امکان تعمیم یافته‌ها و امثال آن مطرح کردند. سپس ارائه کننده بحث، به بیان پاسخ اشکال‌ها پرداختند و در پایان جلسه، پرسش‌های حضار در زمینه پژوهش انجام گرفته پاسخ داده شد.

    تصاویر مرتبط در گالری

     

    نوع گزارش: